Bewuste Bouwers, beste buren!

Spectaculaire foto’s bouwprojecten: monumenten vanuit de lucht

John Gundlach - Depot Boijmans

Op de grond is hij in gesprek met directieleden, aannemers en architecten. In de lucht telt alleen de taal van licht; zonder dat geen fotografie. John Gundlach is sinds 2013 met regelmaat op 300 meter hoogte en hoger te vinden, in een vliegtuig of helikopter, bewapend met high-end camera’s. In 2014 introduceerde de fotograaf Flying Holland en sindsdien puilt zijn archief uit met de allermooiste platen van ‘Nederland van bovenaf’.

“Ik vind het geweldig om ‘bouwend Nederland’ en de architectuur van ons land vast te leggen. Het heeft ook een historisch belang om iconische gebouwen te fotograferen of spraakmakende processen in beelden te volgen,” vertelt Gundlach, die zojuist de prijs voor de Beste Bouwfoto van 2018 in ontvangst mocht nemen van Cobouw (zie hierboven, red.).

‘Met een duidelijke briefing ga ik lopen, of eigenlijk vliegen’

Tijdens een aangenaam gesprek met Gundlach zijn de passie en bevlogenheid voor het luchtfotografie-vak ongeremd: “Het is voor mij vaak een militaire operatie, maar dan krijg je ook dit (zegt hij wijzend naar de indrukwekkende winnende foto, red.). Het voortraject kan wel even duren met een opdrachtgever; wát wil hij precies in beeld brengen, vanuit welke hoek, wat is het doel en wie zijn de ‘gebruikers’ van de luchtfoto? Als de briefing duidelijk is, ga ik lopen.”

Of eigenlijk bedoelt hij vliegen. Hij stijgt met een helikopter of een Cessna vliegtuig op vanaf Rotterdam The Hague Airport, Lelystad of Maastricht. “Met een helikopter kan je goed stil hangen in de lucht en is het mogelijk om langer te fotograferen vanuit één bepaalde kijkrichting. Met een vliegtuig blijf je continu in beweging met als gevolg dat de piloot soms moet ‘banken’ op mijn aanwijzingen (schuine vliegbewegingen naar recht of links, red.) om de target onder een bepaalde hoek in beeld te brengen, en dat is precisiewerk van de piloot.”

John Gundlach - Houthavens Amsterdam

Houthavens – Amsterdam

Verrassende foto’s

De fotograaf in hart en nieren houdt zich bij zijn leest: “Ik heb daarvoor wel de beste piloot nodig en een die mijn aanwijzingen goed kan interpreteren. De communicatie en de samenwerking tussen de fotograaf en de piloot zijn erg belangrijk voor het maken van een goede foto. Als ik naar rechts wil ‘banken’ omdat het licht goed valt op het onderwerp / bouwproject, moet hij dat kunnen uitvoeren. Ik zorg dat ik mijn werk goed doe, daar ben ik super pietje precies in, maar verwacht ook dat de piloot doet wat hij moet doen. En het kan voorkomen dat de piloot dan toch echt een extra rondje moet vliegen, totdat ik de luchtfoto heb.” Terwijl Gundlach aanwijzingen geeft, hangt hij zelf – gezekerd – uit een open deur van een helikopter of uit een raam van een vliegtuig om precies dát plaatje te schieten wat de opdrachtgever doet verrassen.

Toeval(streffers)

“Ik houd wel van toeval, dat is inherent aan mijn werk en staat wat mij betreft voor creativiteit. Daar schiet ik met plezier extra luchtfoto’s voor. Ja, ik houd ruimte voor het onverwachte. Om een voorbeeld te geven: als een schip met materialen wordt gelost of mensen op de bouwplaats zijn in actie dan geeft dat een dynamisch effect. Na al die uren in de lucht heb ik er oog voor gekregen; ik zie het als er een paal de grond in wordt geslagen. Misschien is niemand daarin geïnteresseerd, valt het niemand op, maar ik weet dat er iets staat te gebeuren. Helemaal bij deze situatie (hij laat een foto zien van Amsterdam CS, zie hieronder, red.) wanneer je weet dat al vele jaren helemaal niets gebouwd is op die locatie. Van die gebiedsontwikkelingen maak ik foto’s, ook als deze niet in opdracht zijn. Gewoon voor het algemeen belang.” Gundlach is bovendien een verbinder, hij wil zijn kennis delen met anderen en doet dat door bijvoorbeeld door zijn database te struinen om foto’s van kranen te verzamelen en die te presenteren aan iemand die gespecialiseerd is op het gebied van kranen & veiligheid.

John Gundlach - Aanlegsteigers rondvaartboten Amsterdam

Aanlegsteigers rondvaartboten bij Amsterdam CS

John Gundlach - Foto Zuidas

Y Towers Amsterdam-Noord

Risico’s van het vak

Nu is het natuurlijk niet zo dat Gundlach maar wat rondvliegt om hier en daar luchtfoto’s te maken. Er zijn veel factoren waar hij rekening mee houdt; van budget tot zonsopgang en van sterke windkrachten tot logistieke planning. Ook brengt het vak risico’s met zich mee:

01. Het blijft een vliegtuig of helikopter
“Er zijn weleens vliegtuigen neergestort tijdens een fotovlucht. Veiligheid gaat dus boven alles. Als ik ‘lager, lager, lager’ roep naar de piloot en hij zegt dat het niet kan, is hij leidend. Verder is veel gecertificeerd en gezekerd. Er mag nog geen schroefje losraken van je camera, want stel je voor dat het in de motor terechtkomt. Ook de camera zit vast aan een kabel. En ik ben natuurlijk gezekerd, al hangend uit een helikopterdeur of een halfopen raam.”

02. Weersomstandigheden
“Het weer kan onverwacht tegenzitten. Soms zie je ineens onweer in de verte aankomen of is er te veel bewolking boven de target en dan moet je de route aanpassen. Ook hierin overruled de piloot mijn wensen. Ik ga over het budget en de productie, maar de vlieger is in control als het om vliegen en veiligheid gaat.”

03. Voorrang verlenen
“Trauma- en politiehelikopters hebben voorrang. Zo ben ik boven Amsterdam area weleens 20 minuten langer rondjes blijven vliegen boven andere targets dan in de planning stond vermeld, vanwege een politiehelikopter in het centrum om vervolgens tijdelijk naar Utrecht uit te wijken voor andere foto’s. Amsterdam area mochten we daarna nog steeds niet in en dat was vervelend, want ik kon niet ‘schieten’ wat ik wilde. En vergeet niet dat elke minuut vliegen geld kost…”

04. Seizoenen & licht
“Ik moet rekening houden met het licht. Als een opdrachtgever vanaf de stadse kant een foto van een bouwproject wenst, maar de zon staat van die kant altijd ongunstig, dan is dat dus niet mogelijk. Ook daar help ik de opdrachtgever met het briefen. Zo kunnen we de opdracht zo duidelijk mogelijk formuleren; ik weet precies hoe laat ik waar moet zijn voor de juiste zon- en schaduwrichting. Dat houdt ook verband met de seizoenen; deze wintermaanden maak ik minder luchtfoto’s. In het voorjaar gaan we weer los…”

John Gundlach - Foto Zeesluis IJmuiden

Zeesluis – IJmuiden

John Gundlach - Nhow Hotel RAI

nhow Amsterdam RAI Hotel

Wat hebben bedrijfsdeelnemers aan luchtfotografie?

“Tegen bedrijfsdeelnemers van Bewuste Bouwers zou ik willen zeggen: als je wilt weten hoe de situatie ‘nu’ is, kun je dat heel goed vanuit de lucht in kaart brengen. Je maakt het helemaal compleet als je ook de situatie vastlegt wanneer het af is. Ik noem dat een ‘Before & After situatie’. Bovendien is het geweldig om die luchtfoto’s te laten zien aan stakeholders zoals de opdrachtgever, omgevingsmanager, gebiedsmanager en architect.” De luchtfoto’s zorgen niet alleen voor wow-effect of een gevoel van trots bij de belanghebbenden, ook maak je het project tastbaar en overzichtelijk. En zeg nou zelf: is het niet fantastisch om het resultaat als luchtfoto metersbreed op te hangen in het hoofdkantoor van de bouwer?!

Toegift: 3 tips van John Gundlach

01. Zorg dat de bouwplaats is opgeruimd. Vanuit de lucht zie je goed welke projecten ordelijk en opgeruimd zijn. Ik zie dus ook weleens heel slordige bouwplaatsen.
02. Houd alvast rekening met een fotografie-budget voordat het project van start gaat. Zo kun je alles vastleggen en niet achteraf zeggen: ‘goh, daar had ik wel een foto van gewild.’
03. Denk ook eens na over mooi vormgegeven jaarboeken; bewaarexemplaren om trots op te zijn. Een ‘instrument’ om stil te staan bij al het moois dat gebouwd wordt.

Door: Barbara van Baarsel – Buro Barcode
Fotocredits: John Gundlach – Flying Holland
Portretfoto John Gundlach (hieronder) gemaakt door Marjoleine van Verseveld

John Gundlach - Credits Marjoleine van Verseveld