Bewuste Bouwers, beste buren!

Blog: Bewuste bouwers doen het altijd veilig

Hoe houding, gedrag en cultuur het veiligheidsbewustzijn kunnen verbeteren

Geschreven door: Marko Schanssema (CEO/Owner Synpro)

Je zou denken dat veiligheid, iets dat waarvoor we biologisch geprogrammeerd zijn sinds de oertijd (o.a. gevat in de piramide van Maslow), eenvoudig is. Dat het bewust zijn van de gevaren van het werk voor onszelf en anderen vanzelf aanwezig is als we aan het werk gaan. Helaas. Alle maatregelen, zoals meertalige instructiekaarten, inspectierondes, ‘toolbox talks’, risico-inventarisaties en after-action/debrief gesprekken ten spijt, blijkt uit cijfers van Cobouw en Arbo Online dat er jaarlijks nog teveel en vaak onnodig veel ongevallen gebeuren; in de periode 2017-2019 met helaas minimaal 18 doden per jaar.

Waarom? Ons veiligheidsbewustzijn wordt onbedoeld door allerlei (externe) factoren beïnvloed. Soms worden de gevraagde Taak Risico Analyses (TRA’s) en Last-Minute Risico Analyses (LMRA’s) te kort voor aanvang van het werk ingevuld. We kennen dus het belang van veilig werken wel, maar proberen daarnaast alles in onze planning in te passen. Verstandig? Nee. Hierdoor bestaat de mogelijkheid dat we veiligheid opofferen voor ‘urgentere’ dingen. Maar wat is ‘urgent’, wanneer de familie van een collega achteraf moet worden ingelicht dat hij/zij tijdens het werk gewond is geraakt (of erger)?

Incidenten: altijd een wake-up call

De relatief hoge aantallen incidenten op VGM-gebied binnen de olie- en gasindustrie in de jaren ’80-’90, luidde binnen deze industrie de noodklok over de omvang van de ‘veiligheidscrisis’ waarin men zich bevond. Wat bleek zoal? De benodigde verandering op veiligheidsgebied is veel meer dan VCA/VCA-VOL gecertificeerd zijn. Ook het uitvoeren van risico-inventarisaties helpt, maar wordt soms als een ‘tick in the box’ gezien. Herkenbaar?

Mijn ervaring leert dat langdurig goed presteren op veiligheidsgebied dieper gaat dan vaak gedacht, zoals uitgebeeld door de ijsberg van McClelland. Aan verandering van het zichtbare gedrag, kennis en vaardigheden (het zichtbare gedeelte boven de waterlijn) ligt wellicht een verandering in de (onzichtbare) componenten onder de waterlijn – de cultuur-, zoals overtuigingen en normen waarden t.a.v. veiligheid ten grondslag. Bewuste Bouwers schenken dus op veiligheidsgebied aandacht aan de thema’s onder de waterlijn, om zodoende verbetering op VGM-gebied te realiseren. Het kost wellicht tijd, maar wanneer het intrinsiek bijdragen aan de veiligheidscultuur als een ‘tweede natuur’ binnen de bouwsector wordt ervaren, dan is dat een mooi cadeau wat we elkaar kunnen geven.

IJsbergmodel van McClelland

IJsbergmodel van McClelland (1917-1998). Relatie tussen het zichtbare gedrag, kennis en vaardigheden (‘doen’) en de onderliggende, onbewuste diepere lagen (‘denken en willen’) van mensen.

 

Over de auteur: Marko Schanssema is een verbindende management- en bedrijfsadviseur met ruime ervaring in implementatie- en verbetertrajecten binnen diverse sectoren in binnen- en buitenland. Als ervaringsdeskundige heeft hij een bijdrage geleverd aan een verbeterde voorbereiding en uitvoering van kapitaalintensieve nieuwbouw -, verbouw- en onderhoudsprojecten, inclusief het realiseren van een verhoogd bewustzijn op VGM-gebied. Dat maakt hem uniek in het begeleiden en  coachen van individuen en teams. Alles met het doel bedrijfsprocessen te optimaliseren, managementtalent te ontwikkelen en organisaties te laten groeien. Meer informatie: www.synpro.nu en marko.schanssema@synpro.nu.